Sprawozdanie za rok 2018

I. ZARZĄD WTK

W okresie sprawozdawczym Zarząd WTK działał w następującym składzie: Stanisław Słopień (Poznań) – prezes, Leszek Praczyk (Wiry) – wiceprezes, Włodzimierz Królikowski (Kalisz) – wiceprezes, Kazimierz Krawiarz (Kórnik)  – skarbnik, Aleksandra Kowalska (Koło) – sekretarz, Małgorzata Korfini-Stachnik (Września) – członek, Grzegorz Mokrzycki (Koło)  – członek, Mirosław Wieloch (Komorniki) – członek.

Na  posiedzenia Zarządu zapraszany był Zbigniew Jaśkiewicz, przewodniczący Komisji Rewizyjnej oraz Marek Makieła, członek Komisji Rewizyjnej.

Posiedzenia Zarządu odbyły się: 10 stycznia, 14 marca, 16 maja, 20 czerwca,  3 października.

Zarząd podjął pięć uchwał o następującej i treści: w sprawie zatwierdzenia  sprawozdania merytorycznego za 2017 rok, sprawozdania finansowego za 2017 rok; przeznaczenia wpływu finansowego z podatku 1% za rok podatkowy 2016; przyjęcia nowych członków; przeznaczenie wpływu finansowego z podatku 1% za rok podatkowy 2017. Prace Zarządu koncentrowały się wokół następujących zagadnień:  regionalizmu w kulturze Wielkopolski, Dni Wielkopolski, Nagrody Głównej WTK, współpracy z instytucjami kultury  i nauki, samorządami terytorialnymi, podmiotami gospodarczymi oraz regionalnymi stowarzyszeniami. 

II. SEJMIK REGIONALISTÓW WIELKOPOLSKICH

9 czerwca odbył się w Poznaniu Sejmik Regionalistów Wielkopolskich inaugurujący obchody 100. rocznicy Niepodległości Polski przez regionalne stowarzyszenia kultury województwa wielkopolskiego. Obrady prowadził przewodniczący Rady WTK, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Śremskiej Jerzy Naskręt. W celu zebrania i opracowania wniosków zgłoszonych przez uczestników powołano komisję w składzie: Paweł Bugaj (Towarzystwo Miłośników Ziemi Wronieckiej), Małgorzata Jańczak (Stowarzyszenie Ostrowian w Poznaniu) oraz Jacek Lichocki (Towarzystwo Miłośników Ziemi Dusznickiej). 

Aleksandra Kubisiak z Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości w Poznaniu zaprezentowała projekt II edycji konferencji "Wielkopolskie drogi ku niepodległości XIX i XX wieku z perspektywy małych ojczyzn”, planowanej na 26-27 listopada 2018 roku w Poznaniu. 

Maciej Musiał, były wojewoda poznański i wielkopolski zaprosił regionalistów do uczestnictwa w obchodach 100. rocznicy Polskiego Sejmu Dzielnicowego, które pod patronatem Marszałka Sejmu RP organizują: Wojewoda Wielkopolski i Fundacja Zakłady Kórnickie. Stowarzyszeniom wręczył pisemne zaproszenia oraz roboczy program obchodów, a także po egzemplarzu poprawionego wydania "Dziennika Polskiego Sejmu Dzielnicowego" (wyd. PTPN, red. Andrzej Gulczyński).

Prezes Stanisław Słopień wyraził zadowolenie, że wieloletnie starania stowarzyszenia o włączenie tradycji Sejmu Dzielnicowego do pamięci zbiorowej Wielkopolan są kontynuowane w sposób spektakularny, przemawiający również do młodych i zauważalny w całej Polsce. Prosił stowarzyszenia o zainicjowanie współdziałania organizacji społecznych kultywujących tradycje regionalne (bractwa kurkowe, chóry, zespoły folklorystyczne) na rzecz ich uczestnictwa w obchodach. Zaproponował wystosowanie przez Sejmik apelu w tej sprawie do wszystkich stowarzyszeń regionalnych w Wielkopolsce oraz w regionach, których delegaci uczestniczyli w Sejmie Dzielnicowym. Przekazał również informację, udostępnioną przez prof. dra hab. Andrzeja Gulczyńskiego, o związanych z upamiętnieniem Sejmu Dzielnicowego przedsięwzięciach PTPN. 

Uczestnicy Sejmiku zwiedzili nową ekspozycję Muzeum Powstania Wielkopolskiego. Po zapoznaniu się ze stanowiskiem jego Rady z dnia 28 marca 2018 roku w sprawie lokalizacji przyszłej siedziby tej placówki wyrazili przekonanie, że jeszcze przed obchodami 100. rocznicy wybuchu Powstania powinna być podjęta wiążąca decyzja.

Sejmik postanowił wystosować apel do Marszałka Województwa Wielkopolskiego o udzielenie pomocy WTK w dalszym utrzymaniu kwartalnika "Przegląd Wielkopolski" jako organu programowego wielkopolskiego regionalizmu.

Przedstawiciele stowarzyszeń z Wielkopolski, które należą do Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych RP, postanowili wstrzymać się z wyborem podczas Sejmiku kandydatów województwa wielkopolskiego do władz tego związku stowarzyszeń na lata 2018-2022, gdyż spośród 22 wielkopolskich członków RSR RP na Sejmiku było ich obecnych sześć. Prezes Słopień apelował, aby wielkopolscy uczestnicy odbywającego się w Legnicy 23-25 września XI Kongresu Stowarzyszeń Regionalnych wykorzystali każdą okazję do prezentowania na tym forum wielkopolskich dróg do niepodległości (od nazwy projektu WMN), poznańskiego sposobu na niepodległość (od nazwy projektu PTPN) oraz doświadczeń będących udziałem ich własnych małych ojczyzn.

Na zaproszenie Zarządu oraz Rady Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego do Muzeum Powstania Wielkopolskiego na Starym Rynku przybyło 45 osób reprezentujących 26 stowarzyszeń oraz instytucji z całej Wielkopolski: Fundacja Zakłady Kórnickie, Kostrzyńskie Towarzystwo Regionalne, Poznański Klub Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Ostrzeszowskiej, Salonik Artystyczny VIII LO w Poznaniu, Stowarzyszenie Ostrowian w Poznaniu, Śmigielskie Towarzystwo Kulturalne, Średzkie Towarzystwo Kulturalne,  Towarzystwo Miłośników Koźmina Wlkp., Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, Towarzystwo Miłośników Miasta Piły, Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania im. Cyryla Ratajskiego, Towarzystwo Miłośników Pobiedzisk, Towarzystwo Miłośników Ziemi Chodzieskiej, Towarzystwo Miłośników Ziemi Dusznickiej,  Towarzystwo Miłośników Ziemi Śremskiej, Towarzystwo Miłośników Ziemi Wronieckiej, Towarzystwo Opieki Nad Zabytkami. Oddział w Poznaniu, Towarzystwo Przyjaciół Powidza, Towarzystwo Przyjaciół Pro Sinfoniki im. Alojzego Andrzeja Łuczaka, Towarzystwo Przyjaciół Rogoźna, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Pałuckiej w Wągrowcu,  Wielkopolski Klub Publicystów Krajoznawczych, Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne Gniazdo, Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne, Wrzesińskie Towarzystwo Kulturalne.

III. OŚRODEK REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO

Prowadzony jest w pomieszczeniach Centrum Kultury „Zamek”. Zadaniem Ośrodka jest  wspieranie rozwoju, promocja oraz dokumentowanie inicjatyw kulturalnych. Ośrodek realizował projekty kulturalne; gromadził i udostępniał informacje o działalności regionalnych stowarzyszeń kultury i regionalistów oraz organizował na  potrzeby animatorów regionalizmu wymianę doświadczeń i poradnictwo. Koordynował działalność wydawniczą i prasową WTK, w tym wydawanie "Przeglądu Wielkopolskiego" oraz prowadził portal internetowy www.e-pw.pl Z usług Ośrodka korzystały stowarzyszenia kultury oraz regionaliści bez względu na formalną przynależność do WTK. Ośrodek współpracował z samorządami terytorialnymi, instytucjami naukowymi i kulturalnymi oraz ośrodkami regionalizmu w kraju. Zapewniał obsługę organizacyjno - techniczną Zarządu pełniąc rolę Biura WTK, które prowadził na zasadach wolontariatu p. Sławomir Maćkowiak. Biuro czynne jest: wtorek, środa, piątek, w godzinach od 12:00 do 17:00; tel. 514 012 395,  e-mail: biuro@wtk.poznan.pl 

IV. DNI WIELKOPOLSKI

Dni Wielkopolski odbywają się tradycyjnie w terminie nawiązującym do rocznicy obrad Polskiego Sejmu Dzielnicowego, który zebrał się w Poznaniu 3-5 grudnia 1918 roku z udziałem ponad 1100 osób na około 1400 delegatów wybranych przez Polaków w  Wielkopolsce, na Śląsku, w Prusach Królewskich, na Warmii i Mazurach oraz w skupiskach ludności polskiej w Niemczech. W roku setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości Dni Wielkopolski odbyły się w okresie 26 listopada – 10 grudnia 2018 r. Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne w Poznaniu zaprosiło instytucje samorządowe, organizacje pozarządowe, w tym regionalne stowarzyszenia kultury do projektów, które 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości ukazują w powiązaniu  z dziejowym znaczeniem Powstania Wielkopolskiego oraz poprzedzającą to zwycięstwo "najdłuższą wojną nowoczesnej Europy". WTK było współorganizatorem projektów:

1. "Ludzie Polskiego Sejmu Dzielnicowego", którego celem było gromadzenie wiedzy o tym, kim oni byli i co o nich wiemy. Otrzymane materiały publikowane były sukcesywnie, w całości lub fragmentach, w "Przeglądzie Wielkopolskim" albo jego wersji internetowej oraz udostępniane współorganizatorom obchodów kolejnych rocznic Sejmu, w tym Fundacji Zakłady Kórnickie, Poznańskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk oraz Wielkopolskiemu  Muzeum Niepodległości.

2. Konferencja „W przededniu Powstania – od Polskiego Sejmu Dzielnicowego do przyjazdu Paderewskiego” (w ramach cyklu „Wielkopolskie drogi ku niepodległości w XIX i XX w. z perspektywy małych ojczyzn”  - 26 listopada Teatr Polski w Poznaniu, 27 listopada Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. To dwudniowe spotkanie  wypełnione było referatami oraz dyskusjami panelowymi.

3. Forum Wielkopolskich Regionalistów - 26 listopada Teatr Polski w Poznaniu – Tematyka obejmowała: Projekty Stowarzyszeń na 100-lecie Powstania Wielkopolskiego; • Relację z XI Kongresu Stowarzyszeń Regionalnych w Legnicy; Prezentację "Przeglądu Wielkopolskiego” nr 3-2018 oraz zamierzeń redakcji na 2019 rok; Ogłoszenie nominacji do Nagrody Głównej WTK za rok 2018; Zapowiedź zwołania XXII Wielkopolskiej Konferencji Kulturalnej (czerwiec 2019.). Forum prowadzili: Przewodniczący Rady WTK Jerzy Naskręt oraz Prezes WTK Stanisław Słopień.

4. Pochód Polski - w 100. rocznicę Polskiego Sejmu Dzielnicowego. Zgromadzenie odbyło się w niedzielę 2 grudnia 2018 roku i nawiązywało do pochodu, w jakim ulicami miasta przeszli uczestnicy pierwszego po latach niewoli polskiego sejmu entuzjastycznie witani przez mieszkańców. Po mszy św. w farze poznańskiej  na ul. Świętosławskiej uformowała się kolumna pochodu, który następnie przez Stary Rynek, ulicami Paderewskiego, Marcinkowskiego i Piekary przeszła pod kino Apollo i dalej pod pomnik Powstania Wielkopolskiego. Na zakończenie zebrani uczestniczyli w okolicznościowym koncercie w Teatrze Muzycznym w Poznaniu.

5. Koncert grudniowy WTK. Wręczenie nominacji oraz Nagrody Głównej WTK za rok 2018 -  8 grudnia, Międzynarodowe Targi Poznańskie.

V.  NAGRODA GŁÓWNA WTK

Nagroda Główna jest przyznawana przez Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne w Poznaniu za zasługi dla kultury Wielkopolski od 1970 roku. Nominacje oraz Nagroda mają charakter honorowy. Formą wyróżnienia są dyplomy wręczane wszystkim nominowanym oraz statuetka Pegaz Wielkopolski, którą otrzymuje każdorazowo tylko jeden laureat. W roku sprawozdawczym Zarząd WTK zmienił tryb przyznawania Nagrody Głównej. W celu podniesienia jej rangi Zarząd powołał Kapitułę złożoną z przedstawicieli władz samorządowych, poprzednich laureatów, regionalistów i działaczy kultury z całej Wielkopolski. Wyboru nominowanych oraz laureata Nagrody Głównej WTK za rok 2018 dokonała Kapituły w składzie: Włodzimierz Łęcki (b. wojewoda wielkopolski i senator RP) - przewodniczący, Lena Bednarska (b. dyrektor WBPiCAK), Maria Bochan -prezes Towarzystwa Miłośników Miasta Piły, Andrzej Byrt (były prezes MTP oraz b. ambasador RP w Niemczech i Francji), Piotr Frydryszek (przedstawiciel Prezydenta Poznania), Zofia Szalczyk (przewodnicząca Sejmiku Województwa Wielkopolskiego), Antoni Szczuciński (Radny Miasta Poznania), Wojciech Jankowiak (Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego), Andrzej Wituski, Dariusz Matysiak (laureaci NG 2016 i 2017), Jerzy Babiak (Przegląd Wielkopolski). Z ramienia WTK do Kapituły byli powołani: Stanisław Słopień, Kazimierz Krawiarz, Włodzimierz Królikowski i Aleksandra Kowalska. Swoje decyzje Kapituła podjęła w dniu 12 listopada 2018 r. po rozpatrzeniu 24 wniosków.

Uroczyste ogłoszenie Nominacji oraz wręczenie Nagrody odbyło się 8 grudnia 2018 roku podczas Koncertu Grudniowego WTK w hali Międzynarodowych Targów Poznańskich. Uroczystość uświetniły występy Zespołu Przed Wschodem Słońca oraz Zespołu Kameralnego Filharmonii Kaliskiej pod dyrekcją Adama Klocka. Licznie zgromadzona publiczność z zainteresowaniem zapoznała się z prezentacją audio-wizualną ukazującą wszystkie kandydatury. Prezes WTK Stanisław Słopień wręczył dziesięć Nominacji do Nagrody Głównej WTK za rok 2018, które otrzymali: Lucyna Bełch (Rogoźno), Stanisław Dąbek (Piła), Leon Lewandowski (Brzeziny k/Kalisza), Zbigniew Łowżył (Poznań), Tadeusz Panowicz (Pobiedziska), Witold Pelka (Ostrzeszów), Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera w Gostyniu, Bolesław Święciochowski (Września), Towarzystwo Miłośników Ziemi Wronieckiej, Zespół Tańca Ludowego Staropolanie – Wielkopolska (Poznań). Nagrodę Główną, której widocznym znakiem jest statuetka Wielkopolskiego Pegaza zaprojektowana przez prof. Józefa Stasińskiego oraz okolicznościowy dyplom, z rąk prezesa WTK Stanisława Słopienia oraz członka Kapituły, byłego wieloletniego prezydenta Miasta Poznania i laureata tejże Nagrody w roku 2016 Andrzeja Wituskiego odebrał Krzysztof Fekec, prezes  Stowarzyszenia Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera w Gostyniu. Działalność tego Stowarzyszenia związane jest z jednym z największych odkryć muzycznych ostatnich lat – wspaniałą muzyką barokową Józefa Zeidlera, kompozytora i kapelmistrza kapeli kongregacji Księży Filipinów w Gostyniu w XVIII w. Stowarzyszenie z powodzeniem propaguje tą przepiękną muzykę. 

Podczas Koncertu Zespół Przed Wschodem Słońca zaprezentował swoją interpretację „Hymnu Wielkopolski”  (słowa Kajetan Pyrzyński, muzyka Mariusz Matuszewski). Utwór został przez publiczność przyjęty entuzjastycznie a obecny wśród zaproszonych gości autor słów - nagrodzony gromkimi brawami.

Na słowa uznania zasługują działania Zbigniewa Jaśkiewicza i Marka Makieły, członków Komisji Rewizyjnej WTK, którzy wystąpili z inicjatywą powołania Kapituły NG oraz realizacji specjalnej imprezy, w tym prezentacji typowanych do NG oraz koncertu na terenie MTP z okazji wręczenia NG.

VI. WSPÓŁPRACA WTK Z REGIONALNYMI STOWARZYSZENIAMI KULTURY WIELKOPOLSKI

W informacyjno-adresowej bazie danych dostępnej poprzez serwis internetowy WTK znajdują się adresy regionalnych stowarzyszeń kultury działających w Wielkopolsce. Propozycje programowe WTK kierowane były do wybieranych każdorazowo przez Zarząd około 80 stowarzyszeń oraz ogłaszane na stronie internetowej Towarzystwa. Jednocześnie stowarzyszenia zamieszczały na stronie internetowej WTK  informacje o swoich zamierzeniach i zrealizowanych przedsięwzięciach.

VII. PRZEGLĄD WIELKOPOLSKI

„Przegląd Wielkopolski” jest kwartalnikiem adresowanym do szkół, urzędów administracji samorządowej, placówek kultury, redakcji prasy lokalnej, organizacji pozarządowych, regionalistów i przyjaciół Wielkopolski, Wielkopolan z urodzenia i wyboru. Do jego zadań należą: upowszechnianie wiedzy o Wielkopolsce, w tym jej historii i kulturze, integrowanie regionu oraz aktywizacja kulturalna mieszkańców, umacnianie tożsamości regionu oraz podtrzymywanie zainteresowania kulturą.

W roku 2018 opracowano i wydano cztery numery, poświęcone między innymi: genealogii i biografistyce w Wielkopolsce (2018-1), walorom przyrodniczym i turystycznym Wielkopolski (2018-2), problematyce Polskiego Sejmu Dzielnicowego (2018-3) oraz problematyce Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 (2018-4).

„Przegląd Wielkopolski" oraz jego wersja internetowa służyły regionalnym stowarzyszeniom kultury w Wielkopolsce jako forum wymiany inspiracji oraz informacji o podejmowanych przedsięwzięciach. 

Na stronie internetowej WTK funkcjonował Internetowy Przegląd Wielkopolski, który informował o zawartości kolejnych numerów PW oraz dostarczał aktualnych informacji          o bieżących wiadomościach regionalnych stowarzyszeń. Stanowił elektroniczne uzupełnienie kwartalnika wydawanego w formie papierowej.

VIII. INNE PROJEKTY I WYDARZENIA

W dniach 23-25 września odbył się XI Kongres Stowarzyszeń Regionalnych 2018 r. w Legnicy na Dolnym Śląsku a w jego ramach V Zwyczajny Walny Zjazd Delegatów Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych  RP, podczas którego zostały wybrane nowe władze związku na czteroletnią kadencji. Do  Rady Krajowej Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych RP kadencji 2018-2021 wybrany został Jerzy Naskręt, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Śremskiej oraz przewodniczący Rady WTK, a przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego został Jerzy Babiak (Wielkopolskie Towarzystwo  Kulturalne). 

Dnia 28 września w Bibliotece Publicznej im. E. Paukszty w Kargowej odbyło się uroczyste podsumowanie XIX Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego im. Eugeniusza Paukszty „Małe Ojczyzny pogranicze kultur i regionów”, którego celem  jest pozyskanie wartościowych małych form prozatorskich, opisujących polską rzeczywistość inspirowaną twórczością Eugeniusza Paukszty. Wśród zaproszonych gości był  Dominik Paukszta, syn pisarza.  

Ważnym projektem WTK jest tworzenie Słownika Delegatów na Polski Sejm Dzielnicowy, którego celem jest popularyzacja wiedzy o historii ojczystej poprzez zbieranie informacji, opracowywanie oraz publikowanie biogramów uczestników pierwszego po latach niewoli polskiego Sejmu, który zebrał się w Poznaniu 3-5 grudnia roku 1918.

Punktem wyjścia jest spis delegatów opublikowany w "Dzienniku Polskiego Sejmu Dzielnicowego" wydanym przez Drukarnię i Księgarnię św. Wojciecha w Poznaniu w roku 1918. Spis delegatów znaleźć można również pod http://www.wtk.poznan.pl/sd/lista.aspx Jest to baza danych, w której nazwiska pogrupowano według regionów a w ich obrębie – według powiatów i miejscowości.

WTK swoją działalność promuje na prowadzonym portalu społecznościowym – facebooku  - https://www.facebook.com/wielkopolskie.kulturalne